Teksty
Tradycyjny akt żalu
Ach, żałuję za me złości
jedynie dla Twej miłości.
Bądź miłościw mnie grzesznemu,
dla Ciebie odpuszczam bliźniemu.
Słowami syna marnotrawnego
Z Ewangelii, i dlatego zawsze na miejscu:
Ojcze, zgrzeszyłem przeciw Niebu i względem Ciebie, już nie jestem godzien nazywać się Twoim synem. (Łk 15,18–19)
Modlitwa Jezusowa
Stara, krótka, do wypowiedzenia w każdej sytuacji:
Panie Jezu Chryste, Synu Boży, zmiłuj się nade mną grzesznym.
Z celnika
Boże, bądź miłościw mnie grzesznemu. (Łk 18,13)
Własnymi słowami
W pełni wystarczające, a często szczersze:
Żałuję. Chcę zacząć od nowa. Pomóż mi.
Czym właściwie jest żal
Katechizm określa go krótko: „Żal za grzechy jest bólem duszy i znienawidzeniem popełnionego grzechu z postanowieniem niegrzeszenia w przyszłości" (KKK 1451).
A więc dwie części: sąd o przeszłości i skierowanie ku temu, co przyjdzie. O uczuciu nie ma tam mowy.
To ważniejsze, niż brzmi. Wielu uważa się za niegodnych spowiedzi, bo „nic nie czują". Ale żal nie jest odczuciem, tylko postanowieniem. Kto trzeźwo stwierdza to było złe i już tego nie chcę, żałuje w pełni.
Żal doskonały i niedoskonały
Różnica leży w powodzie, nie w sile.
Żal doskonały (contritio) rodzi się z miłości do Boga: żałuję, bo zraniłem Tego, który mnie kocha. Gładzi także grzechy ciężkie, jeśli towarzyszy mu mocne postanowienie wyspowiadania się jak najszybciej (KKK 1452).
Żal niedoskonały (attritio) rodzi się z rozpoznania brzydoty grzechu albo z obawy przed potępieniem. Sam nie gładzi grzechów ciężkich — ale wystarcza w sakramencie pokuty i sam już jest poruszeniem od Boga (KKK 1453).
Praktycznie: kto pyta, czy jego żal jest „wystarczająco dobry", stawia złe pytanie. Do spowiedzi wystarczy niedoskonały. A droga do doskonałego nie wiedzie przez wysiłek, tylko przez zastanowienie się, kim jest Ten, kogo się zraniło.
Gdzie akt żalu ma swoje miejsce
- W spowiedzi, po pokucie a przed rozgrzeszeniem. Szczegółowo: Jak się spowiadać?
- Na końcu modlitwy wieczornej. W examen to czwarty krok: wypowiedzieć, prosić o przebaczenie — i je przyjąć.
- W niebezpieczeństwie śmierci, gdy kapłan jest nieosiągalny. Wtedy obowiązuje żal doskonały z postanowieniem spowiedzi.
- Przed przyjęciem Komunii, jeśli masz świadomość czegoś lekkiego. Przy grzechu ciężkim najpierw spowiedź.
Jedno zdanie na koniec
Akt żalu ma drugą część, którą łatwo przeoczyć: postanowienie poprawy. Ono należy do żalu — ale nie jest gwarancją sukcesu. Postanowienie, które nie wytrzyma, nie unieważnia wstecz żalu. Należy do nawrócenia, a nie do księgowości.